Pydnai Efsanesi

Pydnai, antik Likya kıyısında yer alan ve günümüzde Muğla ilinin Seydikemer ilçesine bağlı Karadere mevkii yakınlarında bulunan terk edilmiş bir Helenistik dönem kalesidir. Eşen çayı ile Gelidonya Burnu arasında, Patara kumsalının batı ucunda konumlanan bu gizemli yapı, tarih boyunca denizcilerin rehberlerinde ve antik coğrafyacıların eserlerinde Kydna, Cydna, Kydnai ve Pydna isimleriyle anılmıştır. Yerel halk arasında ise kalıntılar için Gâvurağılı ismi kullanılmaktadır.

Antik dönemde bu kalenin inşası, Likya'nın en önemli şehri olan Ksanthos'a giden sahil yolunu korumak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Dağlık bir burnun yakınındaki konumu, gemileri Likya kıyılarının tehlikeli derecede güçlü rüzgarlarından ve akıntılarından korurken, yakınındaki küçük akarsu da bölgede nadir bulunan değerli bir tatlı su kaynağı sağlamıştır. Hem kale hem de Ksanthos ile deniz arasındaki bataklık alan, şehri dış tehditlere karşı savunmak için ortak bir işlev görmüştür.

Geç Roma döneminde Ksanthos, bataklığı çevreleyen ve Pydnai yakınlarındaki demirleme alanını Ksanthos ile Letoon'a bağlayan önemli bir yol ile sahile bağlanmıştır. Bu stratejik yolun varlığı, Karadere köyünde bulunan 3. yüzyıla ait bir askeri sınır taşından anlaşılmaktadır. Bizans döneminde ise kalenin savunma duvarları, yerel Hristiyan nüfusu yağmacılara ve korsanlara karşı korumak amacıyla yeniden işlevlendirilmiş ve içerisine küçük bir kilise inşa edilmiştir.

19. yüzyılın ilk yarısında Avrupalı kaşifler tarafından yeniden keşfedilen kalıntılar arasında tam bir sur çevresi, 11 kule ve surlara çıkan yedi merdiven grubu bulunmaktadır. İlk olarak 1811 yılında İrlandalı hidrograf Francis Beaufort'un bahsettiği site, 1838-1844 yılları arasında Likya'yı ziyaret eden İngiliz kaşif Charles Fellows tarafından detaylıca incelenmiştir. Fellows, yamacın Kiklop tarzı duvarlarla güçlendirildiğini belirtmiş ve duvarlar içinde Poseidon'a adanmış bir yazıt bulduğunu öne sürmüştür.

Arkeologlar kalenin yapım tarihi konusunda farklı görüşler öne sürmüştür. Fransız arkeolog Jean-Pierre Adam, Ksanthos'taki surlarla olan benzerliğe dayanarak yapıyı M.Ö. 3. yüzyıla tarihlendirirken, Jacques Des Courtils kalenin tek bir homojen dönemde, muhtemelen M.Ö. 2. yüzyılda inşa edildiğini belirtmiştir. Türk arkeolog Cevdet Bayburtluoğlu ise inşa tekniklerine dayanarak yapıyı M.S. 1. yüzyıl veya 2. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirmektedir.

Pydnai'nin toplam alanı 4 dönüm olarak belirlenmiştir ve alçak bir tepenin yamacında yer alır. Savunma duvarları yaklaşık 90 santimetre kalınlığında ve 300 metreden uzun olup, bazı kuleler ve merdivenler 10 metreden yüksek durumdadır. Duvarlar, birbirine sıkıca oturan çokgen şekilli bloklardan oluşmaktadır ve üzerlerinde orta çağda eklendiği düşünülen korkuluklar ile siper yolları yer almaktadır.

Günümüzde Fethiye'den Antalya'ya uzanan 540 kilometrelik ünlü yürüyüş rotası Likya Yolu, Pydnai'nin iki girişinden doğrudan geçmektedir. Doğa ile iç içe olan ve ağaçlar ile çalılarla çevrelenen bu antik kale, hem tarih meraklıları hem de doğa yürüyüşçüleri için Likya'nın saklı kalmış kıyı savunmalarından biri olarak gizemini korumaktadır.