Muğla'nın Köyceğiz ilçesine bağlı Çandır Mahallesi sınırları içerisinde, Dalyan Çayı'nın etrafından geçtiği dağlık tepenin yamacında kurulan Kaunos antik kentinin kökeni, mitolojik anlatılara dayanmaktadır. Efsaneye göre kent, Miletos'un ikiz çocuklarından biri olan Kaunos tarafından Karya ile Likya sınırında kurulmuştur. Tarihçi Herodotos ise Kaunosluların kendilerini Giritli saydıklarını, ancak dillerinin Karya diline benzerliği nedeniyle bölgenin yerli halkı olmalarının daha muhtemel olduğunu aktarmaktadır.
Mitolojiye göre kentin kuruluşunun arkasında dramatik bir kardeş aşkı yatmaktadır. Kaunos'un ikiz kız kardeşi Byblis, kardeşine karşı derin ve yasak bir aşk beslediğini anlatan bir mektup yazar. Bu durum karşısında kaçmaya karar veren Kaunos, takipçileriyle birlikte başka bir yerde yeni bir yaşam kurmak üzere yola çıkar. Kız kardeşi Byblis ise kederden çılgına dönerek onu aramaya başlar ve intihar etmeye çalışır; efsaneye göre Dalyan Nehri, Byblis'in gözyaşlarından oluşmuştur.
Arkeolojik buluntular, sahadaki en eski izlerin MÖ 9. yüzyıla tarihlenen bir amforaya uzandığını göstermektedir. Kentin mimari kalıntıları ağırlıklı olarak MÖ 4. yüzyıl ve sonrasına dayanmakla birlikte, Pers istilası ve ardından gelen Delos Birliği süreçlerinde bir ticaret limanı olarak gelişmiştir. Antik dönemde tuz, tuzlanmış balık, çam reçinesi ve kuru incir gibi ürünlerin ihraç edildiği bilinen Kaunos, stratejik konumu nedeniyle pek çok kez el değiştirmiştir.
Tarih boyunca Pers, Büyük İskender, Helenistik krallıklar, Rodos ve Roma İmparatorluğu'nun egemenliğinde kalan kent, Roma döneminde büyük bir refah yaşamıştır. Bu dönemde amfitiyatro büyütülmüş, Roma hamamları ve palaestra inşa edilmiştir. Erken dönemde Hristiyanlaştırılan Kaunos, Bizans döneminde Caunos-Hegia adını almış ve akropoldeki kale surlarla güçlendirilmiştir.
Kaunos'un çöküşü, 7. yüzyıldan itibaren başlayan Arap ve korsan saldırıları ile Türk boylarının istilaları sonucunda hızlanmıştır. 15. yüzyılda yaşanan ekonomik durgunluk, şiddetli sıtma salgını ve bir deprem kentin tamamen terk edilmesine yol açmıştır. Uzun süre unutulan antik kent, 1840 yılında Richard Hoskyn tarafından keşfedilerek yeniden bilim dünyasının gündemine taşınmıştır.
Günümüzde Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer alan Kaunos; akropolü, 5000 kişilik tiyatrosu, kaya mezarları, agorası ve tapınak kalıntılarıyla ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Dalyan'dan teknelerle ulaşılan bu tarihi alan, hem mitolojik kökenleri hem de eşsiz doğasıyla geçmişin izlerini bugüne taşımaktadır.
Wikimedia research dossier · Son kontrol: 2026-09-20 22:12:39
