Sidyma Antik Kenti Tarihi ve Kalıntıları

Sidyma, Muğla'nın Seydikemer ilçesinde, Ksanthos ağzının kuzeybatısında ve Cragus Dağı'nın güney yamacında yer alan bir Likya antik kentidir. Antik yerleşimin kalıntıları günümüzde Dodurga köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır.

Sidyma'da ilk yerleşim Demir Çağı'nda gerçekleşmiştir. MÖ 1. yüzyılda Alexander Polyhistor tarafından anılan kentten daha sonra Yaşlı Plinius, Bizanslı Stephanos, Synecdemus ve Notitiae Episcopatuum bahsetmiştir. Kente ilişkin bilinen en eski belge MÖ 425 yılına aittir ve yerleşimin Delos Birliği'ne ait olduğunu belirtmektedir.

MÖ 334 yılında Büyük İskender Likya'ya gelerek Ksantos bölgesini ele geçirmiştir. Likya Birliği ilk kez MÖ 169'da kurulduğunda Sidyma 23 kurucu şehirden biriydi ve bu dönemde kendi para birimini basma yetkisine sahip olmuştur. Roma döneminde ise kent büyük bir gelişim göstermiştir.

İnanışlara göre, MS 5. yüzyılda gelecekteki Bizans İmparatoru Marcianus bir sefer sırasında hastalanmış ve Sidyma halkı tarafından iyileştirilmiştir. Başka bir rivayete göre ise henüz basit bir askerken av sırasında uyuyakaldığında büyük bir kartal tarafından korunmuş ve bu olay gelecekteki yükselişinin bir işareti sayılmıştır.

Sidyma resmi olarak hiçbir zaman kazılmamıştır; bu nedenle arkeolojik ve tarihi bilgiler yüzeydeki görünür kalıntılarla sınırlı kalmıştır. Yoğun ağaç örtüsü ve mevcut yerleşim bölgede kazı yapılmasına engel teşkil etmiştir. Görülebilen yapılar arasında Klasik Likya döneminden kalıntılar, Bizans kiliseleri ve ağırlıklı olarak Roma dönemi yapıtları yer almaktadır.

Akropol ve çevresinde Charles Fellows tarafından keşfedilen küçük boyutlu ancak estetik tiyatro, agora, tapınak kalıntıları, şehir surları ve bir giriş kapısı bulunmaktadır. Agoraya eşlik eden stoa, İmparator Claudius'a adanmış olup imparatorun doktoru Epigapos ve oğlu Levianus tarafından satın alınmıştır. Ayrıca bir halk meclisi, Quintus Veranius'a adanmış bir sebasteion, gymnasium duvarları ve iki kemeri ayakta duran bir Roma hamamı yer almaktadır.

Sidyma'nın en belirgin kalıntıları nekropol alanında yer alan mezarlardır. Klasik Likya'dan Bizans dönemine uzanan farklı tarzlarda 40'a yakın mezar tespit edilmiştir. Podyumlu lahitler, Pinara'yı andıran kayaya oyulmuş güvercin yuvası mezarları ve Roma dönemi kaya mezarları alanda görülebilmektedir. Ayrıca 25 kare tavan paneline sahip anıtsal bir mezar ile erken dönem rahibelerinden Flava Nanne'nin Dor düzenindeki sütunlu mozolesi kentin taş işçiliği standardını göstermektedir.

Sidyma, Roma'nın Likya eyaletinin başkenti olan Mira metropolitliğine bağlı bir Hristiyan piskoposluğu haline gelmiştir. Piskopos Hypatius 458 yılında İmparator I. Leo'ya gönderilen mektubu imzalamış, Zemarchus 680 ve 692 yıllarındaki konsillere katılmış, Nicodemus ise 787'deki İznik Konsili'nde yer almıştır. Piskoposluk 13. yüzyıla kadar belgelerde görünmeye devam etmiş, günümüzde ise Katolik Kilisesi tarafından unvansal piskoposluk olarak listelenmiştir.

Antik kentin üzerinde kurulduğu günümüz Sidyma köyü, tarihi kalıntıların etrafına örülmüş evleri ve yollarıyla iç içe bir yaşam sunmaktadır. Muğla Koruma Komisyonu tarafından 2008 yılında birinci sınıf koruma alanı ilan edilen bölge, aynı zamanda uzun mesafeli yürüyüş yolu olan Likya Yolu güzergahında yer almakta ve doğa ile tarihi bir arada sunmaktadır.