تاریخ و معماری شهر باستانی کادیاندا

کادیاندا که در منطقه باستانی لیسیا واقع شده و توسط چارلز فلوز، باستان‌شناس و مسافر بریتانیایی کشف شده است، در محدوده منطقه فتحیه در استان موغلا قرار دارد. این سکونتگاه که بر روی تپه‌ای در نزدیکی شهر یشیل‌اوزوملو در ارتفاعی بین 400 تا 900 متر از سطح دریا قرار گرفته است، شبیه به آشیانه عقاب است. در دوران باستان، این شهر در جاده کاونوس-آراکسیا قرار داشت و با بوبون در شمال و آراکسیا در شرق همسایه بود. فرمان پیکسوداروس که اکنون در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود، فاش می‌کند که نام اصلی لیسیایی این شهر خاداواتی بوده است.

به دلیل پسوند «-nd» در نام آن که در کتیبه‌های لیسیایی به صورت کاداوانتی ظاهر می‌شود، محققان پیشنهاد می‌کنند که تاریخ این سکونتگاه ممکن است به هزاره سوم قبل از میلاد بازگردد. با این حال، قدیمی‌ترین بقایای قابل مشاهده روی سطح به قرن پنجم قبل از میلاد برمی‌گردند. به عنوان یک سکونتگاه مهم در منطقه تحت حکومت زانتوس در دوره کلاسیک، کادیاندا همچنین به خاطر سکه‌زنی خاص خود قابل توجه بود. اگرچه با استثناء احتمالی پلینی مستقیماً توسط نویسندگان باستان ذکر نشده است، اما بقایای باقی‌مانده ثابت می‌کنند که شهر به هیچ وجه بی‌ارزش نبوده است.

بافت معماری کادیاندا در هماهنگی با توپوگرافی طبیعی شکل گرفته است. این شهر با دیوارهایی احاطه شده است که بارها بازسازی شده‌اند تا با زمین و شیب‌های تند سازگار شوند و بخش‌های قابل توجهی به ویژه در سمت جنوب باقی مانده است. دیوارهای شهری چندضلعی از دوران هلنیستی دیوارهای حائل تئاتر باستانی را تشکیل می‌دهند و کار سنگی با کیفیت بالا را به نمایش می‌گذارند. علاوه بر این، یک استادیوم، حمام‌ها، معبد سکو، پیست دو، آگورا، بقایای مسکونی و آب‌انبارها در این سایت شناسایی شده‌اند.

از جمله برجسته‌ترین عناصر معماری، تئاتر هلنیستی است که به شیب جنوبی آکروپولیس تکیه داده است. این تئاتر که با استفاده از شیب طبیعی به عنوان یک سازه معمولی دوره لیسیا ساخته شده است، در دوره رومی تعمیر شده و دوباره مورد استفاده قرار گرفت. در یک طرف آگورا یک معبد دوری قرار داشت که روی دیوارهای آن فهرست بلندی از اهداکنندگان قابل خواندن بود. قسمت شرقی استادیوم نیز به دوره رومی تاریخ‌گذاری می‌شود.

اهمیت مسئله تأمین آب در کادیاندا با بقایای آب‌انبارها در سایت مشهود است. چهار آب‌انبار بزرگ به هم پیوسته که در زیر یک زمین وسیع در قسمت شرقی استادیوم قرار دارند، نشان می‌دهند که جمع‌آوری و حفظ آب چقدر برای شهر باستانی حیاتی بوده است. سازه‌های عمومی مانند حمام‌ها و پیست دو، هویت کادیاندا را به عنوان یک شهر کاملاً کاربردی بیشتر تقویت می‌کنند.

منطقه نِکرۆپولیس (قبرستان) واقع در بخش جنوبی شهر بیرون از دیوارهای دژ، به عنوان منبعی از غنای کتیبه‌ای عمل می‌کند. نکرۆپولیس غارت شده و تا حدی تخریب شده است و بیشتر محوطه در طول بازدید در سال 2016 با پوشش گیاهی پوشیده شده بود. شکل طاق‌دار آرامگاه‌های صخره‌ای به سبک خانه و تابوت‌های سنگی نزدیک به شهر – که به ندرت در کل لیسیا دیده می‌شوند – به همراه آرامگاه‌هایی با کتیبه‌ها و نقش‌برجسته‌ها در امتداد جاده سربالا، معماری تدفینی قابل توجه منطقه را تشکیل می‌دهند.

فعالیت سکونتگاهی در کادیاندا تا قرن هفتم میلادی ادامه یافت. با این حال، بقایای متعلق به این دوره متأخر در مقایسه با فازهای ساخت اولیه فشرده بسیار محدود هستند.

امروزه بازدیدکنندگان می‌توانند با دنبال کردن جاده روستایی بین شهر یشیل‌اوزوملو و روستای اورتاکوی و سپس پیچیدن به سمت جنوب در یک جاده جنگلی تثبیت شده 8 کیلومتری در محل اکچه‌بلی به کادیاندا برسند. بقایای قابل مشاهده باقی‌مانده عموماً از قرن پنجم قبل از میلاد به بعد تاریخ‌گذاری می‌شوند و مسیرهای خاصی به بازدیدکنندگان اجازه می‌دهد تا در امتداد بیشتر مناظر قدم بزنند.